آتاکسی – تلانژکتازی (Ataxia – telangiectasia)

شرح بیماری

آتاکسی – تلانژکتازی (Ataxia – telangiectasia)

یک اختلال وراثتی نادر بوده که بر روی سیستم عصبی ، سیستم ایمنی و سایر سیستم های بدن تاثیر می گذارد. این اختلال توسط مشکلات پیشرونده در حرکات هماهنگ (عدم تعادل : ataxia) که در اوایل کودکی و معمولاً قبل از ۵ سالگی رخ می دهد تشخیص داده می شوند.

کودکان مبتلا معمولاً دارای مشکلاتی در راه رفتن، تعادل و هماهنگی دست ها، حرکات تند و سریع ناخواسته (کره : chorea) ، گرفتگی شدید و ناگهانی عضلات (میوکلونوس : myoclonus) و مشکلاتی در عملکرد عصبی (نوروپاتی : neuropathy) می باشند. مشکلات حرکتی معمولاً باعث می شود که افراد تا سنین نوجوانی نیازمند استفاده از ویلچر گردند. افراد مبتلا به این اختلال همچنین دارای لکنت زبان و مشکلاتی در حرکت دادن چشم های خود به طرفین (آپراکسی حرکات چشم : oculomotor apraxia) می باشند. تلانژکتازی که در چشم ها و برروی سطح پوست ایجادمی شوند نیز مشخصه ی این اختلال می باشد. (بیماری دیگری که در آن تلانژکتازی  از علائم مهم آن می باشد سندرم بلوم (Bloom Syndrome) است)

 برای مشاهده بیماری سندرم بلوم (Bloom Syndrome) اینجا کلیک کنید.

تلانژکتازی چیست؟

افراد مبتلا دارای مقادیر بالایی از یک پروتئین به نام آلفا – فیتوپروتئین (Alpha – fetoprotein : AFP) در خون خود می باشند. سطح این پروتئین به طور طبیعی در جریان خون زنان حامله افزایش می یابد ، اما هنوز مشخص نیست که چرا افراد مبتلا به آتاکسی تلانژکتازی دارای AFP ی بالا بوده و اثر این ازدیاد در این افراد چیست.

آلفا – فیتوپروتئین (Alpha – fetoprotein : AFP) چیست ؟

افراد مبتلا به آتاکسی – تلانژکتازی اغلب دارای سیستم ایمنی ضعیف بوده و بسیاری از آن ها نیز دچار عفونت های مزمن ریوی می شوند. همچنین این افراد در معرض خطر بالایی برای ابتلا به سرطان ، به خصوص سرطان سلول های تشکیل دهنده ی خون (لوسمی) و سرطان سلول های سیستم ایمنی (لنفوما) می باشند. افراد مبتلا ، به اثرات قرارگیری در معرض تابش اشعه از جمله اشعه ی X پزشکی بسیار حساس می باشند. امید به زندگی افراد مبتلا به آتاکسی – تلانژکتازی به طور چشمگیری متفاوت است ، اما افراد مبتلا معمولاً تا اوایل میانسالی زنده می مانند.

برای مشاهده بیماری لوسمی میلوئید حاد (Acute Myeloid Leukemia-AML) اینجا کلیک کنید.

برای مشاهده بیماری لوسمی میلوئید مزمن (Chronic Myeloid Leukemia) اینجا کلیک کنید.

فراوانی

آتاکسی – تلانژکتازی حدود ۱ نفر از هر ۴۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می دهد.

تغییرات ژنتیکی

جهش در ژن ATM موجب بروز آتاکسی – تلانژکتازی می شود. ژن ATM پروتئینی را تولید می کند که به کنترل تقسیم سلولی کمک کرده و در ترمیم DNA دخیل است. این پروتئین نقش مهمی در تکوین و عملکرد طبیعی چندین سیستم بدنی از جمله سیستم عصبی و سیستم ایمنی بازی می کند. پروتئین ATM در تشخیص رشته های DNAی شکسته یا آسیب دیده به سلول کمک نموده و با فعالسازی آنزیم های ترمیم کننده ی رشته های شکسته ترمیم DNA را انجام می دهد. ترمیم موثر DNAی آسیب دیده به حفظ پایداری اطلاعات ژنتیکی سلول کمک می کند.

جهش در ژن ATM باعث کاهش یا حذف عملکرد پروتئین ATM می شود. بدون وجود این پروتئین ، سلول ها ناپایدار شده و می میرند. سلول ها در بخشی از مغز که در متعادل سازی یا هماهنگی حرکات دخیل است (مخچه) با از دست دادن پروتئین ATM تحت تاثیر قرار می گیرد.

از دست دادن این سلول های مغزی باعث برخی از مشکلات حرکتی موجود در آتاکسی – تلانژکتازی می شود. جهش در ژن ATM ، سلول ها را از پاسخ مستقیم به آسیب DNA باز داشته که باعث می شود رشته های DNAی شکسته ، تجمع یافته و تومورهای سرطانی ایجاد گردد.

الگوی توارثی

آتاکسی – تلانژکتازی دارای الگوی توارثی اتوزومی مغلوب است . در این نوع توارث ، هر دو کپی ژن ATM در هر سلول دارای جهش هایی است. در اغلب موارد ، والدین فردی مبتلا به یک اختلال اتوزومی مغلوب هر کدام یک کپی از ژن جهش یافته را حمل می کنند، اما خود هیچ کدام از علایم ونشانه های بیماری را بروز نمی دهند

برخی از افراد یک کپی جهش یافته و یک کپی طبیعی از ژن ATM را در هر سلول حمل می کنند به این افراد حامل جهش گفته می شود، گرچه حاملان جهش ATM به آتاکسی – تلانژکتازی مبتلا نمی شوند اما نسبت به جمعیت فاقد جهش ATM ، با احتمال بیشتری به سرطان مبتلا می شوند. به خصوص زنان حامل در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه می باشند.

برای مشاهده سرطان سینه اینجا کلیک کنید.

همچنین حاملان یک جهش ژنی ATM ممکن است دارای خطر بالایی برای ابتلا به بیماری قلبی باشند.

نام های دیگر بیماری

A-T

سندرم آتاکسی تلانژکتازی (ataxia telangiectasia syndrome)

ATM

سندرم لویز – بار (Louis-Bar syndrome)

تلانژکتازی ، مخچه ای – آکولوکوتانژ (telangiectasia, cerebello-oculocutaneous)

 

ممکن است شما دوست داشته باشید مطالب بیشتر از این نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دوازده − چهار =