بیماری ذخیره ای گلیکوژن نوع 3 ( Glycogen Storage Disease 3) یا GSD3

بیماری ذخیره ای گلیکوژن نوع ۳ (Glycogen Storage Disease 3)یا GSD3

شرح بیماری:
بیماری ذخیره ای گلیکوژن نوع ۳(همچنین به عنوان GSD3 یا بیماری ذخیره گلیکوژن با درگیری کبد و سیستم ماهیچه اسکلتی نیز شناخته می شود) یک بیماری ارثی است که سبب افزایش یک قند پیچیده بنام گلیکوژن در سلول های بدن می شود. گلیکوژن انباشته شده یک نافرمی ساختاری و ایجاد نقص در عملکرد ارگان ها و بافت های خاص به ویژه کبد و ماهیچه ها می کند. این بیماری به انواع ۳a 3b, 3c, 3d تقسیم شده که به وسیله ی علائم و نشانه هایشان از هم تمییز داده می شوند. نوع ۳a و ۳c عمدتا کبد و ماهیچه ها را تحت تاثیر قرار میدهد و نوع ۳b و ۳d به طور تیپیک فقط روی کبد تاثیر می گذارند.

افتراق بین انواع GSD که یک بافت خاص را تحت تاثیر قرار می دهند بسیار دشوار است.GSD نوع ۳a  و ۳a رایج ترین اشکال این بیماری هستند.

در آغاز دوره رشد، افراد با هر نوع از GSD3 ممکن است قند خون پایین(هایپوگلایسمی) ، مقادیر اضافی چربی در خون(هایپرلیپیدما) و سطح بالای آنزیم های کبدی در خون داشته باشند. هنگامی که این افراد بزرگتر می شوند، یعنی کودکان مبتلا به این بیماری، یک کبد بزرگ شده دارند(هپاتومگالی). سایز کبد در دوره جوانی به طور معمول به سایز طبیعی برمی گردد اما بعضی از افراد متاثر، یک بیماری مزمن کبدی(نارسایی خط آخر کبد همراه با فیبروز کبد) و یا یک نقص کبدی را تا آخر عمر خود خواهند داشت. افراد مبتلا به GSD3 غالبا رشد آرامی دارند که آن هم به دلیل مشکلات کبدی شان است که می تواند منجر به کوتاهی قد شود. در درصد کمی از افراد مبتلا به GSD3 ممکن است تومورهای غیر سرطانی(خوش خیم) به نام ورم خوش خیم در کبد شکل گیرد.

افراد مبتلا به GSD3 ممکن است ضعف عضلانی(میوپاتی) تا آخر عمر داشته باشند. این مشکلات عضلانی می تواند هردو ماهیچه قلبی(کاردیاک) و ماهیچه هایی که برای حرکت بکار می روند(ماهیچه اسکلتی) را تحت تاثیر قرار دهد. درگیری ماهیچه در بین افراد متاثر بسیار متنوع است. علائم و نشانه های اولیه شامل انقباض ضعیف ماهیچه(هایپوتونی) و میوپاتی آرام در اوایل کودکی می باشد. میوپاتی ممکن است در میانسالی شدید شود.

بعضی افراد مبتلا به GSD نوع ۳a ماهیچه قلبی ضعیف(کاردیومیوپاتی) دارند اما افراد متاثر معمولا نقص قلبی را تجربه نمی کنند. سایر افراد متاثر با GSD نوع ۳a مشکلات ماهیچه قلبی ندارند.

فراوانی:
شیوع GSD3 در ایالات متحده ۱ در ۱۰۰۰۰۰ نفر است .این وضعیت غالبا در تبار یهودی شمال آفریقا دیده شده است؛ در این جمعیت برآورد شده است که ۱ در ۵۴۰۰ نفر متاثر بوده اند. نوع ۳a  رایج ترین  شکل GSD3 است که برآورد شده حدود ۸۵ درصد تمام موارد را شامل می شود.GSD نوع ۳a پانزده درصد موارد را شامل میشود.GSD نوع d و c بسیار کمیاب اند و علائم و نشانه هایشان به طور خفیفی مشخص شده اند. فقط تعداد کمی از افراد متاثر برای داشتن GSD نوع c و d مظنون اند.

تغییرات ژنتیکی:
جهش در ژن AGL سبب GSD3 می شود. ژن AGL ساختارهایی را برای ساخت آنزیم شکننده شاخه ی گلیکوژن فراهم می کند. این آنزیم در شکستن گلیکوژن شرکت داده می شود که منبع عمده انرژی ذخیره شده در بدن می باشد و دربین وعده های غذایی بدن ذخیره های انرژی از قبیل گلیکوژن را برای استفاده به عنوان سوخت می شکند.

بیشتر جهش های ژن AGL منجر به تولید یک آنزیم شکننده گلیکوژن غیر عملکردی می شوند. جهش های فوق بیشتر سبب GSD نوع a و b می شوند. گمان می شود جهش هایی که سبب GSD نوع c و d هستند منجر به تولید آنزیم با عملکرد کاهش یافته می شوند. همه ی جهش های ژن AGL منجر به ذخیره ی غیر طبیعی می شوند که به علت شکسته شدن اندک مولکول های گلیکوژن در داخل سلول ها رخ می دهد.

افزایش غیرطبیعی گلیکوژن به ارگان ها و بافت های سراسر بدن به ویژه کبد و ماهیچه ها آسیب می رساند که به بروز علائم و نشانه های GSD3 ختم می شود.

الگوی وراثت:
این حالت با الگوی اتوزومی مغلوب به ارث می رسد که بدین معنی است که دو کپی از ژن در هر سلول جهش ها را دارد. والدین افراد مبتلا به بیماری با الگوی اتوزومی مغلوب هرکدام یک کپی از ژن جهش یافته را با خود حمل می کنند اما آن ها به صورت تیپیک علائم و نشانه های این بیماری را نشان نمی دهند.

تشخیص و مدیریت بیماری:
بیماری ذخیره گلیکوژن نوع ۳(GSD3) با مشکلات متفاوتی از قبیل مشکلات کبدی، ماهیچه قلبی و ماهیچه اسکلتی مشخص شده است.GSD نوع a رایج ترین زیرواحد است که حدود ۸۵ درصد افراد متاثر را شامل می شود.این نوع با مشکلات کبدی و ماهیچه ای تظاهر می کند.GSD نوع b فقط با مشکل کبدی همراه است که حدود ۱۵ درصد از کل GSD3 را تشکیل می دهد.در دوره ی نوزادی و ابتدای کودکی، مشکل کبدی مانند هایپوگلایسمی کتونی، هپاتومگالی(بزرگ شدن کبد)، هایپر لیپیدما(بالا بودن چربی) و بالا بودن ترانس آمیناز های کبدی وجود دارد. در دوره جوانی و بزرگسالی بیماری کبدی کمتر برجسته می شوند. در قسمت عمده ای از افرادی که GSD نوع a دارند درگیری عضلات قلب بصورت هایپرتروفی را معمولا در دوران کودکی توسعه می دهند. علائم بالینی این بیماری از عمده افراد که بدون علامت هستند تا عدم عملکرد قلبی شدید، نارسایی احتقانی قلب و به ندرت مرگ ناگهانی طبقه بندی می شود. میوپاتی عضلات اسکلتی که تحت عنوان ضعف عضلانی تظاهر می کند در طول دوران کودکی آشکار نمی شود اما به آرامی پیشرفت می کند و در دهه ی سوم یا چهارم آشکار می شود.

ممکن است شما دوست داشته باشید مطالب بیشتر از این نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 × 2 =