سندروم ویلیامز (Williams syndrome)

شرح بیماری

فراوانی

تغییرات ژنتیکی

الگوی توارث

درمان

مشاوره ژنتیک

شرح بیماری:

سندروم ویلیامز یک اختلال تکاملی می باشد که بخش های متفاوتی از بدن را تحت تاثیر قرار می دهد. در این بیماری ناتوانی ذهنی خفیف تا متوسط یا مشکلات یادگیری، خصوصیات خاص شخصیتی، خصوصیات ظاهری شاخص و مشکلات قلبی عروقی مشاهده می شود.

بیماران اغلب برای انجام وظایف فضائی-بصری (visual-spatial) مثل نقاشی، مرتب کردن پازل مشکل دارند اما تمایل مناسبی برای انجام کارهایی دارند که در آن ها وظایفی همچون صحبت کردن، موسیقی و یادگیری با تکرار (حفظ کردن طوطی وار -rote memorization) وجود دارد. این افراد شخصیت برون گرا، درگیر شونده داشته و تمایل شدید به علاقمند شدن به دیگران دارند. اختلالات نقص توجه (Attention deficit disorder- ADD)، مشکلات حین اضطراب و فوبیاهای مختلف در بین این بیماران شایع می باشد.

کودکان مبتلا با سنین پائین خصوصیات ظاهری شامل پیشانی پهن (broadforehead)، بینی کوتاه (short nose) با نوک پهن ، لپ های شل (full cheeks) ، و دهان گشاد (wide mouth) با لب های پهن ، دارند. در بسیاری از بیماران مشکلات دندانی مثل دندان های کوچک، با فاصله زیاد، کج و عدم وجود دندان مشاهده می شود. در کودکان با سنین بالاتر و بالغین صورت کشیده تر و بد شکل تر می باشد.

نوعی از اختلال قلبی عروقی به نام تنگی فوق دریچه ای آئورت (supravalvular aortic stenosis- SVAS) به صورت شایعی در این بیماران مشاهده می شود. این اختلال باعث باریک شدن رگ خونی بزرگی می شود که خون را از قلب به سایر بخش های بدن انتقال می دهد(آئورت). در این شرایط اگر درمان صورت نگیرد این تنگ شدن آئورت می تواند به تنگی نفس، دردهای قفسه سینه و نارسایی قلبی بیانجامد. سایر اختلالات قلبی و عروقی شامل پرفشاری خون، نیز در این بیماران مشاهده می شود.

علائم و نشانه های بیشتر این سندروم شامل ناهنجاری بافت پیوندی مثل اختلالات مفصلی همچنین پوست شل و نرم می باشد. بیماران ممکن است در طفولیت سطح بالایی از کلسیم در خون (hypercalcemia)، تاخیر تکاملی، مشکلات هماهنگی و قامت کوتاه را نشان دهند. اختلالات طبی شامل اختلالات چشمی ، اختلالات مجاری هاضمه و سیستم ادراری نیز امکان بروز در این بیماران را دارند.

فراوانی:

فراوانی سندروم ویلیامز به میزان ۱ در ۷۵۰۰ تا ۱ در ۱۰۰۰۰ می باشد.

تغییرات ژنتیکی:

سندروم ویلیامز به علت جهش حذفی در کروموزوم شماره ۷ ایجاد می شود. بخش حذف شده شامل ۲۶ تا ۲۸ ژن می باشد و محققین بر این باورند که نبود تعدادی از این ژن ها احتمالا در ایجاد خصوصیات این بیماری نقش دارند.

ژن های CLIP2, ELN, GTF2I, GTF2IRD1 و  LIMK1ژن های شاخصی هستند که در بیماران سندروم ویلیامز حذف می شوند. محققین دریافتند که حذف ژن ELN با اختلالات بافت همبند و قلبی عروقی (به خصوص تنگی فوق دریچه ای آئورت) در این بیماران در ارتباط می باشد. مطالعات پیشنهاد می کنند که حذف ژن های CLIP2, GTF2I, GTF2IRD1, LIMK1 و شاید سایر ژن های ممکن است توضیح دهنده مشکلات شخصی با وظایف فضائی-بصری، خصوصیات ویژه این افراد و سایر مشکلات یادگیری موجود در بیماران مبتلا به سندروم ویلیامز باشد. نبود ژن GTF2IRD1 ممکن است در ارتباط با چهره ای شاخص موجود در بیماران مبتلا به سندروم ویلیامز باشد.

اعتقاد بر این است که حضور یا عدم حضور ژن NCF1  بر روی کروموزوم شماره ۷ با ریسک ایجاد پرفشاری خون در بیماران مبتلا به سندروم ویلیامز مرتبط می باشد. زمانی که این ژن در بخش از کروموزوم که حذف شده است حضور داشته باشد فرد احتمال کمتری برای ابتلا به پرفشاری خون دارد. بنابراین فقدان این ژن می تواند به عنوان یک فاکتور حفاظتی در مقابل پرفشاری خون عمل کند. افراد مبتلا به سندروم ویلیامز که این ژن در آن ها حذف نشده است خطر بالاتری برای ابتلا به پرفشاری خون خواهند داشت.

در تصویر زیر جذف شدگی های متفاوت ایجاد شونده بین چند بیمار مبتلا به سندروم ویلیامز بر روی کروموزوم شماره ۷ نشان داشد شده است به توضیحات ارائه شده در تصویر توجه بفرمائید. تصویر از یک مقاله قدیمی استخراج شده است اما به واسطه اینکه تصویر گویا و مفهومی می باشد در این مطلب ارائه شده است.

مقاله مرتبط به واسطه جامع بودن در بخش منابع در انتهای صفحه آورده شده است.

الگوی توارث:

اکثر بیماران مبتلا به سندروم ویلیامز این اختلال را به ارث نبرده اند بلکه این بیماری در آن ها نتیجه ای از رخدادهای تصادفی در حین ایجاد سلول های جنسی یعنی تخم یا اسپرم والدین بوده است. این موارد در خانواده هایی اتفاق می افتند که سابقه ای از این بیماری در آنها وجود نداشته است یا به عبارتی موارد تک گیر یا اسپورادیک بوده اند.

سندروم ویلیامز به عنوان یک اختلال اتوزوم غالب در نظر گرفته می شود به این علت که وجود یک کپی از کروموزمی که دچار حذف شده است برای ایجاد این بیماری در فرد کافی می باشد. در درصد کمی از موارد بیماران دچار سندروم ویلیامز کروموزم شماره ۷ دچار حذف شدگی را از یکی از والدینی به ارث می برند که دچار همین بیماری بوده اند.

درمان:

درمان های حمایتی:

برنامه های تداخلی زودهنگام شامل برنامه های آموزشی و حرفه ای می تواند باعث بهبود ناتوانی ها بشود، این روندها می تواند شامل برنامه هایی شامل زبان/گفتار، تمرینات فیزیکی، شغلی، تغذیه و درمان های درگیر کننده احساسات بشود. ارزیابی و درمان های روان شناختی و روانپزشکی باعث می شود با توجه به نیازها و خصوصیات بیماران متفاوت مبتلا به سندروم ویلیامز درمان های متفاوتی به ویژه برای اختلال نقص توجه و اضطراب مورد استفاده قرار می گیرد. جراحی برای درمان تنگی فوق دریچه ای آئورت، نارسائی دریچه میترال، و/یا تنگی عروق کلیوی ممکن است لازم باشد. هایپرکلسمی می تواند از طریق استفاده از رژیم غذایی خاص، مصرف خوراکی کورتیکواستروئیدها، و/یا تزریق پامیدرونات(pamidronate) درمان شود.

ارجاع به نفرولوژیست برای مدیریت نفروکلسنوزیس، هایپرکلسمی مزمن، و/یا هایپرکلسی اوری مفید می باشد. درمان پرفشاری خون، دوربینی، و اوتیت مدیا راجعه(recurrent otitis media) در بیماران مبتلا به سندروم ویلیامز همانند این درمان ها در افراد سالم باید انجام شود.

برای مال اوکلوژن (malocclusion) باید ارجاع به دندان پزشکی انجام شود. در کودکان مشکلات بلع و در تمام سنین مشکلات یبوست باید مورد مراقبت قرار گیرد. آگونیست های هورمون آزاد کننده گنادوتروپین باید برای درمان بلوغ زودرس مورد استفاده قرار گیرد.

جلوگیری از ناخوشی های ثانویه:

تمرینات فیزیکی برای جلوگیری یا بهبود خشکی مفاصل مناسب می باشد.

نظارت ها در بیماران مبتلا به سندروم ویلیامیز می تواند شامل ارزیابی های سالانه پزشکی، بینائی سنجی، ارزیابی شنوائی، اندازه گیری فشار خون در هر دو بازو، بررسی نرخ کلسیم/کراتینین در ادرار، همچنین آنالیز ادراری باشد. کودکان با سن کمتر از ۲ سال باید هر چهار تا شش ماه از نظر میزان کلسیم سرمی مورد ارزیابی قرار گیرند. عملکرد تیروئید تا سه سالگی باید به صورت سالیانه و پس از این سن هر دو سال یک بار مورد ارزیابی قرار گیرد.

ارزیابی های دوره ای بیشتر برای همه افراد شامل موارد زیر می باشد: اندازه گیری غلظت کلسیم سرمی هر دو سال یک بار، ارزیابی قلبی عروقی برای بررسی آرتروپاتی الاستین به صورت حداقل هر سال یکبار در سن کمتر از ۵ سالگی و هر دو تا سه سال یک بار در سنین بالاتر از ۵ سال در تمام طول عمر باید انجام شود. همچنین بررسی های سونوگرافی کلیه و مثانه ای باید هر ده سال یک بار انجام پذیرد. در دوران بزرگسالی بررسی های دوره ای شامل موارد زیر می باشد: تحمل گلوکز دهانی، بررسی های پرولاپس دریچه میترال، نارسایی آئورتیک، پرفشاری خون، فاصله بیش از حد QT و تنگی عروق، و در نهایت بررسی های چشم پزشکی برای ارزیابی آب مروارید.

فاکتورهای ممنوعه: مولتی ویتامین ها برای کودکان ممنوع می باشد زیرا تمام مولتی ویتامین های اطفال شامل ویتامین D می باشند.

مشاوره ژنتیک:

همانطور که بیان شد اغلب موارد این بیماری به صورت تک گیر می باشد، پس به دنیا آمدن یک فرزند دارای سندروم ویلیامز افزایش زیادی در احتمال ایجاد این بیماری در فرزندان بعدی این خانواده را چندان افزایش نمی دهد.

اگر یکی از والدین دارای سندروم ویلیامز باشد به واسطه اینکه الگوی توارثی این بیماری به صورت اتوزوم غالب می باشد احتمال به ارث رسیدن این بیماری به فرزندانشان بدون توجه به جنسیت فرزند برابر با ۵۰درصد می باشد.

اسامی دیگر:

  • Beuren syndrome
  • elfin facies syndrome
  • elfin facies with hypercalcemia
  • hypercalcemia-supravalvar aortic stenosis
  • infantile hypercalcemia
  • supravalvar aortic stenosis syndrome
  • WBS
  • Williams-Beuren syndrome
  • WMS
  • WS
منابع این نوشته

https://ghr.nlm.nih.gov

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gtr

Journal of Medical Genetics

سندرم ویلیامز: ارتباطی بین شناخت، مغز و ژنتیک مولکولی

ممکن است شما دوست داشته باشید مطالب بیشتر از این نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دو + پنج =

error: کپی برداری ممنوع می باشد.ایران ژنتیک