ژنتیک به زبان ساده

ژنتیک شاخه ای از زیست شناسی است که با وراثت و تنوع ارتباط دارد. برخلاف تصور عامه که ژنتیک فقط مرتبط به وراثت بیماری هاست، این علم ارتباط بسیاری زیادی با تفاوت های غیربیماری زا در بین افراد متفاوت بشری دارد. در علم ژنتیک نحوه توارث این صفات و بیماری ها مورد بررسی قرار می گیرد.

وراثت از طریق انتقال صفات از والدین به فرزندان انجام می پذیرد، عواملی که باعث انتقال این صفات می شوند واحد های وراثت نامیده می شوند. واحدهای وراثتی که از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابند (به عبارت دیگر به ارث می رسند) ژن نامیده می شوند. ژن ها عبارتند از هربخشی از اطلاعات ژنتیکی فرد که بتوانند صفت خاصی را بیان کرده یا عملکرد خاصی داشته باشند.

ژنوم یا اطلاعات ژنتیکی انسان بر روی های بلند دئوکسی ریبو نوکلئیک اسید یا DNA موجود در تمامی سلول ها قرار دارند. پس نتیجه می گیریم که ژن ها نیز عبارتند از قطعاتی از همین ماده DNA که توانایی انتقال رمز هایی را از نسلی به نسل بعد دارند.

DNA همراه با یک بخش پروتئینی، ساختار هایی را تشکیل میدهد که بواسطه اینکه ترکیبی از نوکلئیک اسید و پرووتئین هستند به آنها نوکلئوپروتئین می گویند، و به صورت ساختمان هایی به نام کروموزوم در بخشی از سلول به نام هسته قرار می گیرد.

در شکل زیر ارتباط DNA کروموزوم و هسته سلول نشان داده شده است.

ژن DNA و کروموزوم به زبان ساده 

 

پروتئین ها مولکول های عمل کننده در سلول ها و بدن هستند، می توان گفت تقریبا تمام عملکردهای بدن توسط پروتئین ها انجام می شود و در اکثر نقش های ساختاری نیز این مولکول ها اثر گذار می باشند.  پروتئین ها از روی رمز هایی که در ژن های ما ذخیره شده است ساخته می شوند پس به عبارتی این رمزها عملکردها و ساختار بدن ما را شکل می دهند.

مولکول DNA به طور طبیعی مولکولی پایدار با ظرفیت خودهمانندسازی(افزایش تعداد DNA با کپی برداری از خود) می باشد. و از طریق همین ظرفیت همانندسازی از نسلی به نسل بعد انتقال پیدا می کند اما در موارد نادر ممکن است تغییر خودبخودی یا غیر خودبخودی در قسمتی از DNA رخ دهد. این تغییر جهش نامیده می شود و ممکن است تغییری در این رمز ایجاد نموده و به تولید یک پروتئین ناقص منتهی شود. از این رو تولید پروتئین ناقص یا عدم تولید آن می تواند باعث ایجاد بیماری های ژنتیکی بشود.

رمزهای DNA از چهار حرف تشکیل شده است یعنی A، T، C و G.
جهش ژنی به زبان ساده

گاهی نتیجه ی جهش به صورت تغییری در ظاهر فرد یا تغییری در یک شاخص قابل اندازی گیری در موجود زنده به وجود می آید که همان ویژگی یا صفت ها می باشند که گاها این صفات به صورت بیماری مشاهده شود. به این صفات یا بیماری ها فنوتیپ گفته می شود.

در طول تکامل هر ژن متحمل جهش های بی شماری شده است این جهش ها باعث شده اند یک ژن خاص به شکل های متفاوتی وجود داشته باشد به این شکل های متنوع یک ژن آلل(Allele) گفته می شود.

ژن ها در بین همه افراد جایگاه مشخصی را روی کروموزوم ها به خود اختصاص می دهند، به جایگاه مشخص هر ژن بر روی یک کروموزوم لوکوسlocus- که جمع آن loci می باشد گفته می شود.
لوکوس آلل و ژن

بنابراین تمامی اشکال آللی یک ژن در موقعیت های مشابهی بر روی کروموزوم های مشابه یا هومولوگ یافت می شوند. کلمه ی لوکوس گاهی به جای ژن استفاده می شود.

 

ممکن است شما دوست داشته باشید مطالب بیشتر از این نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

12 + 13 =

error: کپی برداری ممنوع می باشد.ایران ژنتیک